استعلام Whois

Whois سامانه‌ای برای استعلام است که به اطلاعات ثبت یک دامنه دسترسی می‌دهد: شرکت ثبت‌کننده، تاریخ ثبت، تاریخ انقضا، نیم‌سرورها و کدهای وضعیت. RDAP (Registration Data Access Protocol) پروتکل نسل جدید دسترسی به این اطلاعات است که در پسوندهای عمومی مثل ‎.com، ‎.net و ‎.org جای Whois را گرفته و همان نوع اطلاعات را ساختارمندتر و استانداردتر ارائه می‌کند. در پسوندهای ملی (ccTLD)، اینکه کدام سامانه استعلام به کار می‌رود به سیاست رجیستری همان پسوند بستگی دارد.

با استعلام Whois یا RDAP یک دامنه این اطلاعات را به دست می‌آورید:

• شرکت ثبت‌کننده‌ای که دامنه از طریق آن ثبت شده است
• تاریخ ثبت
• تاریخ انقضا
• تاریخ آخرین تغییر
• رکوردهای نیم‌سرور
• کدهای وضعیت دامنه (کدهای EPP)
• راه تماس گزارش تخلف (abuse) ثبت‌کننده

اطلاعات تماس شخصی مالک دامنه (نام، نشانی، ایمیل، تلفن) به دلیل سیاست‌های حریم خصوصی و قوانین حفاظت از داده در بیشتر موارد نمایش داده نمی‌شود یا پشت یک سرویس حفظ حریم خصوصی Whois پنهان می‌ماند.

هر استعلام نام دامنه، شرکت ثبت‌کننده، تاریخ ثبت، آخرین تغییر و انقضا، نیم‌سرورها، کدهای وضعیت و راه تماس گزارش تخلف ثبت‌کننده را نشان می‌دهد. از سال ۲۰۱۸ بیشتر پسوندها نام، نشانی، ایمیل و تلفن مالک دامنه را پنهان می‌کنند؛ این فیلدها فقط جایی دیده می‌شوند که سیاست رجیستری و قانون حفاظت از داده اجازه بدهد و سرویس حفظ حریم خصوصی هم فعال نباشد.

اگر سرویس حریم خصوصی یا پراکسی فعال باشد، کانال تماس ناشناس آن ممکن است پیام شما را به مالک برساند. اینکه این کار را بکند یا نه، و چطور، به سیاست همان ارائه‌دهنده بستگی دارد.

خیر، در بیشتر استعلام‌ها قانون حفاظت از داده نام و اطلاعات تماس مالک را از نتیجه بیرون نگه می‌دارد. آنچه به دست می‌آورید شرکت ثبت‌کننده‌ای است که دامنه را فروخته، تاریخ ثبت و انقضا، نیم‌سرورها و کدهای وضعیت.

راه رسیدن به مالک همچنان باز است: راه تماس گزارش تخلف ثبت‌کننده، یا کانال ناشناس سرویس حفظ حریم خصوصی اگر فعال باشد. ثبت‌های شرکتی (اشخاص حقوقی) و بعضی پسوندهای ملی ممکن است مشمول این محدودیت نباشند؛ برای همین آنچه می‌بینید از پسوندی به پسوند دیگر فرق می‌کند.

نام دامنه را در کادر جستجو بنویسید و Enter را بزنید؛ رکورد در چند ثانیه نمایش داده می‌شود. این ابزار برای بیش از ۱۰۰۰ پسوند، از جمله ‎.com، ‎.net، ‎.de، ‎.ru، ‎.me، ‎.uk و ‎.cn، رایگان است.

پشت صحنه، استعلام از نشانی‌های مجاز به رجیستری‌ای که پسوند را اداره می‌کند یا به سرور رسمی Whois/RDAP آن فرستاده می‌شود و پاسخ از اطلاعات ثبت‌شده در سامانه ثبت‌کننده یا رجیستری می‌آید. صفحه نتیجه نشان می‌دهد کدام منبع پاسخ داده و استعلام کی انجام شده است.

از این استعلام برای تماس با صاحب یک وب‌سایت، حل اختلاف یا ردیابی سوءاستفاده استفاده می‌شود. این استعلام دید اولیه‌ای هم می‌دهد که نامی ثبت شده است یا نه، اما آزاد بودن قطعی را باید با بررسی لحظه‌ای دامنه تأیید کرد؛ چون نبودن رکورد Whois/RDAP به‌تنهایی به این معنا نیست که نام برای ثبت آزاد است (ممکن است رزروشده، پریمیوم یا مسدودشده از سوی رجیستری باشد).

RDAP جانشین استانداردشده Whois است. Whois روی پورت ۴۳ متن ساده برمی‌گرداند؛ RDAP همان داده را به‌صورت JSON ساختارمند و روی HTTPS ارائه می‌کند و اینکه از کدام سرور باید پرسید در خود پروتکل تعریف شده است. از ۹ بهمن ۱۴۰۳ (⁦2025‑01‑28⁩)، RDAP منبع قطعی اطلاعات ثبت در پسوندهای عمومی است.

RDAP را کارگروه مهندسی اینترنت (IETF) برای رفع کاستی‌های Whois طراحی کرده است. ویژگی‌های اصلی آن:

• پاسخ‌ها را در قالب استاندارد JSON و قابل خواندن برای ماشین برمی‌گرداند
• از نویسه‌ها و نام‌های دامنه بین‌المللی پشتیبانی مطمئن‌تری دارد
• شیوه استعلام و ارجاع را استاندارد می‌کند (اینکه از کدام سرور باید پرسید روشن تعریف شده است)
• برای دسترسی لایه‌ای با احراز هویت مناسب است تا به گروه‌های مختلف کاربران سطح‌های متفاوتی از داده ارائه شود

اطلاعات Whois و RDAP در یک پایگاه داده مرکزی ICANN نگهداری نمی‌شود؛ این اطلاعات در سامانه‌های رجیستری مربوط (سازمانی که پسوند را اداره می‌کند) و ثبت‌کننده (شرکتی که دامنه را می‌فروشد و ثبت می‌کند) قرار دارد. ICANN چارچوب سیاست‌ها و قراردادهای این اکوسیستم را تعیین می‌کند و خودش داده‌ها را نگه نمی‌دارد.

کدهای وضعیت دامنه (کدهای EPP) طبقه‌بندی جداگانه‌ای هستند که وضعیت فعلی دامنه را نشان می‌دهند، مثل قفل انتقال، تعلیق یا روند حذف، و به‌عنوان بخشی از خروجی Whois/RDAP فهرست می‌شوند.

حریم خصوصی Whois (که به آن Whois Protection هم می‌گویند) سرویسی است که اطلاعات تماس شخصی مالک دامنه را از نتایج عمومی استعلام دور نگه می‌دارد. اگر این سرویس خاموش باشد، این اطلاعات برای همه قابل مشاهده می‌شود و احتمال دریافت هرزنامه و ایمیل‌های تبلیغاتی ناخواسته بالا می‌رود.

فعال کردن آن انتخابی شخصی است، اما معمولاً توصیه می‌شود تا از اطلاعات شخصی سوءاستفاده نشود. حتی وقتی سرویس حفظ حریم خصوصی Whois فعال است، نام ثبت‌کننده، سرور Whois/RDAP مربوط و راه تماس گزارش تخلف طبق الزام ICANN دیده می‌شوند؛ فقط اطلاعات شخصی مالک دامنه و مسئول فنی و مالی پنهان می‌شود.

اطلاعات Whois معمولاً از پنل کاربری شرکت ثبت‌کننده، در فهرست دامنه‌ها و بخش مدیریت دامنه، به‌روزرسانی می‌شود. به‌روز نگه داشتن این اطلاعات هم برای رعایت قواعد ICANN مهم است و هم برای اینکه مکاتبات مربوط به Whois به نشانی درست برسد.

ICANN از مالکان دامنه می‌خواهد اطلاعات تماس را به‌روز نگه دارند و به درخواست‌های تأیید پاسخ دهند. دادن عمدی اطلاعات نادرست، به‌روز نکردن اطلاعاتی که تغییر کرده یا پاسخ ندادن به درخواست تأیید، در شرایطی ممکن است به تعلیق یا لغو دامنه برسد. کاربران می‌توانند درباره اطلاعات ناقص یا نادرست Whois شکایت کنند و ثبت‌کننده‌ها موظف‌اند این شکایت‌ها را سریع رسیدگی و اصلاح کنند.

دقت اطلاعات Whois بیشتر به این بستگی دارد که مالک دامنه آن را به‌روز نگه دارد. اگر اطلاعات تماس عوض شده و به‌روزرسانی نشده باشد، آنچه استعلام نشان می‌دهد ممکن است با واقعیت یکی نباشد. برای همین پیش از تکیه بر اطلاعات Whois در کاری حساس، مثل یک شکایت حقوقی، باید آن را راستی‌آزمایی کرد.

تاریخ انقضایی که در نتیجه Whois یا RDAP می‌بینید به این معنا نیست که دامنه همان روز آزاد می‌شود. بسته به پسوند، دامنه ممکن است از تمدید خودکار، مهلت تمدید، دوره بازخرید (redemption) و حذف بگذرد. روزی را که نام دوباره برای همه قابل ثبت می‌شود نمی‌توان فقط از روی نتیجه Whois دقیق حساب کرد.

بله، ابزار استعلام Whois برای همه پسوندهای پشتیبانی‌شده رایگان است و به حساب کاربری یا ثبت‌نام نیازی ندارد.

خیر، ابزار استعلام دامنه ثبت نمی‌کند. اگر استعلام نشان دهد نام آزاد است، می‌توانید آن را از Atak Domain، شرکت ثبت‌کننده‌ای که whois.com.tr را اداره می‌کند، ثبت کنید.

اطلاعات Whois معمولاً بر پایه رکوردهای ثبتی‌ای است که به‌طور عمومی در دسترس‌اند. در دامنه‌هایی که سرویس حفظ حریم خصوصی فعال دارند، اطلاعات شخصی‌ای که استعلام به آن می‌رسد محدود است.

بیش از ۱۰۰۰ پسوند، از جمله ‎.com، ‎.net، ‎.de، ‎.ru، ‎.me، ‎.uk و ‎.cn، قابل استعلام است؛ تاریخ ثبت، عمر دامنه، تاریخ انقضا، شرکت ثبت‌کننده و قفل بودن یا نبودن دامنه را می‌بینید.

• رجیستری (Registry): سازمانی که یک پسوند دامنه را به‌صورت مرکزی اداره می‌کند (مثلاً ‎.com یا ‎.com.tr).
• ثبت‌کننده (Registrar): شرکتی که دامنه می‌فروشد و ثبت می‌کند؛ همان شرکتی که مشتری مستقیم با آن سروکار دارد.
• مالک دامنه (Registrant): دارنده ثبت‌شده نام دامنه.

Whois رکورد ثبت دامنه را می‌خواند: چه کسی آن را ثبت کرده، کی منقضی می‌شود و نزد کدام ثبت‌کننده است. استعلام DNS می‌خواند که نام در این لحظه به کجا اشاره می‌کند: رکوردهای A، AAAA، MX و TXT. یکی واقعیت اداری را می‌گوید و دیگری واقعیت فنی را؛ هر دو را در زبانه‌های جداگانه صفحه نتیجه پیدا می‌کنید.

بعضی رجیستری‌های پسوند ملی (ccTLD) کدهای وضعیت EPP را منتشر نمی‌کنند یا قالب خودشان را به کار می‌برند. اگر کدی نمی‌بینید، این به آن معنا نیست که دامنه قفلی ندارد؛ فقط رجیستری آن را به اشتراک نمی‌گذارد. در این حالت فیلد به‌جای حدس زدن خالی می‌ماند.